اقتصاد مقاومتی؛ تولید - اشتغال | چهارشنبه، ۴ مرداد ۱۳۹۶

لرستان

 

 

 

 

آشنایی با جاذبه های طبیعی استان لرستان

استان لرستان سرزميني زيبا با آب و هواي دلپذير و محصوردركوههاي مرتفع و صعب العبور است كه بين 46درجه و51دقيقه تا 50 درجه و22 دقيقه عرض شمالي درسلسله جبال زاگرس مياني واقع شده است. اين استان از شمال به استانهاي مركزي و همدان ,از شرق به استان اصفهان ,از جنوب شرقي به چهار محال وبختياري ,از جنوب به استان خوزستان و از غرب به استان كرمانشاه و ايلام محدود است.

استان لرستان با مساحت 28064 كيلومتر مربع در غرب كشور پهناور ايران واقع و7/1 درصد مساحت كشور را به خود اختصاص داده است . اين استان با بيش از 1600000 نفر جمعيت 6/2 درصد جمعيت كشور را دارا مي باشد . بنابراين استان لرستان از حيث مساحت و نيز جمعيت رتبه چهاردهم را بين استانهاي كشور حائز گرديده است.

اشترانكوه با 4150 متر ارتفاع بلندترين نقطه استان لرستان است.پست ترين نقطه در جنوبي ترين نقطه استان واقع شده و ارتفاع آن از سطح دريا 500 متر است .

بر اساس آخرين تقسيمات كشوري استان لرستان، داراي 10 شهرستان،23 شهر، 27 بخش، 84 دهستان و 2750 آبادي داراي سكنه بوده ومركز سياسي واداري آن شهر خرم آباد است .

شهرستان هاي استان عبارت اند از:خرم آباد ، بروجرد،اليگودرز ،دورود ،ازنا ،كوهدشت ،دلفان، سلسله، پلدختر و دوره.

آب وهواي لرستان

استان لرستان داراي آب وهواي متنوعي است، اين تنوع از شمال به جنوب و از شرق به غرب كاملا محسوس مي باشد.

زمستان هنگامي كه در شمال لرستان برف و كولاك ادامه دارد قسمتهاي جنوبي آن داراي هوايي مطبوع و باراني است . بخشهاي غربي مانند سفيد كوه نسبت به قسمتهاي شرقي ، يعني دورود و اليگودرز،نزولات جوي بيشتري دارد .

تنوع آب وهوايي در شهر هاي استان مشاهده مي شود به طوري كه خرم آباد از اعتدال زمستاني و گرماي تابستاني،بروجرد از سرماي زمستاني واعتدال تابستاني،و اليگودرز از آب وهواي بسيار سرد در زمستان و معتدل در تابستان برخوردار است.علل تنوع آب وهواي لرستان عبارتند از:

۱- موقعيت رشته كوههاي زاگرس نسبت به جهت وزش بادهاي مرطوب غربي

۲- ارتفاع نسبتا زياد اين منطقه از سطح دريا

۳- فشردگي كوهها

۴- واقع شدن در عرض جغرافيايي متوسط

۵- اثر بادهاي گرم جنوبي ايران به طوري كه اختلاف بين حداكثر و حداقل مطلق دما به بيش از ۰۸ درجه سانتيگراد رسيده است .حداكثر دماي ثبت شده 4/47 وحداقل دماي مطلق ثبت شده ۵۳- است.

تفرجگاه هاي طبيعي

1-تفرجگاه تخت شاه

2- تفرجگاه شيرز

3-تفرجگاه مخمل كوه (تنگه شبيخون)

4-تفرجگاه بابا عباس

5-دره حوض موسي

6-تفرجگاه نوژيان

7-تفرجگاه شهنشاه (گوشه )

8-تفرجگاه تنگه چمشك

 

 

 

 

آبشار بيشه: اين آبشار يكي از زيباترين آبشارهاي كشور است در ايستگاه راه آهن بيشه در شهرستان دورود واقع شده است آب و هواي مناسب وسرسبزي اطراف آبشار وچشم انداز كوههاي اطراف ساليانه پذيراي مهمانان ومسافران زيادي از مناطق مختلف كشور شده واين منطقه ديدني را به عنوان يكي از مناطق توريستي وگردشگري استان تبديل نموده است. فاصله اين آبشار تا شهرستان دورود كه يكي از مسيرهاي ارتباطي آن است 35 كيلومتر مي باشد. ارتفاع آبشار ۴۸ متر تا نقطه برخورد با زمين و ۱۰متر نيز از آنجا تا وصل شدن به رودخانه سزار مي باشد . از شهرستان دورود به طرف ابشار مناطق ديدني در كنار رودخانه سزار وجود دارد كه مي توان به آبشار هاي فصلي و دائمي ،آبشارهاي يخي در زمستان و در ختان متنوع نام برد. فاصله آن تا خرم آباد از طريق جاده 64 كيلومتر –عرض تاج آبشار 20 متر مي باشد .17 پلاژ،7 چادر ،بازار چه محلي ،تلفن ،آب ،برق،خانه بهداشت وپاسگاه انتظامي در كنار آبشار داير مي باشد.

 

 

 

آبشار آب سفيد: اين آبشار زيبا وديدني در منطقه ذلقي اليگودرز وبه فاصله حدود 50 كيلومتري واقع شده است، ارتفاع اين آبشار حدود 65 متر و عرض تاج آبشار آن در فصل پر آبي حدود 8 متر مي باشد . اين آبشار از دل كوه صخره اي به بيرون سرازير مي شود وسپس در مسافت كوتاهي به يك حوضچه تبديل مي شود . اين آبشار در فصل بهار پذيراي گردشگران زيادي است وپوشش جنگلي وگياهي در اطراف آبشار زيبايي وطراوت خاصي به اين منطقه توريستي داده است.مسير اليگودرز تا آبشار جاده آسفالته مي باشد.

 

 

 

آبشار نوژيان: آبشار نوژيان در 38 كيلو متري جنوب شرقي خرم آباد (بخش پاپي ) به ارتفاع 95 متر وعرض تاج 5 متر واقع شده است .اين آبشار يكي از زيبايي هاي طبيعت لرستان است كه هر ساله ،بسياري از مردم را به سوي خود جلب مي كند .گردشگاه جنگلي نوژيان بالاي كوه تاف قرار دارد .در كوه (تاف )انواع گياهان دارويي مي رويند و طبيعت و آبشار زيباي آن شگفت انگيز و ديدني است .همواره بسياري از مردم براي تماشاي اين آبشار زيبا و هم چنين براي جمع آوري گياهان دارويي به اين ناحيه مي آيند و اوقات فراغت خود را در آنجا مي گذرانند . . راه ارتباطي آن از طريق خرم آباد به گردنه نوژيان جاده آسفالته ويا از راه آهن به ايستگاه كشور و از آنطرف هم با ياي پياده حدود 2ساعت پياده روي به سمت آبشار است.

 

 

 

آبشار چكان: اين آبشار در جنوب غربي اليگودرز در دامنه ارتفاعات مشرف بر دره چكان در فاصله 141 كيلومتري شهرستان خرم آباد به ارتفاع 30 متر وعرض تاج 4 متر قراردارد.اين آبشار از درون غاري مشرف بر زمينهاي زراعي چكان بيرون مي جهد و طول فوران آن به دهها متر ميرسد .اطراف آبشار منطقه اي وسيع با فضايي مطلوب و دل انگيز است كه در دو الي سه كيلو متري آن امام زاده اي به نام (ابو علي (ع))واقع شده است .آب اين آبشار در اواخر پاييز به مرور خشك مي شود و در روز هاي اوليه شروع فصل بهار مجددا با همان فوران به بيرون مي جهد، اين آبشار يكي از عجايب و زيبايي هاي طبيعت استان لرستان محسوب مي شود . در كنار آبشار پوشش گياهي ودرختاني همانند گردو ،زالزالك،گلابي ،چنار ،كيكم،بيد،بلوط،و... وجود دارد. راههاي ارتباطي : 1-دورود به ايستگاه راه آهن سفيد دشت به طرف شول آباد با جاده آسفالته 2-دورود به شاپله –تنگ ناله شنه چكان اين جاده مالرو ومخصوص كوهنوردي است . 3-اليگودرز با اتومبيل به طرف شول آباد بهار كار .چكان كه با اتومبيل تا چند كيلومتري آن جاده وجود دارد .

 

 

آبشار وارك : اين آبشار درغرب گردنه نوژيان ، بخش پاپي در جنوب شرقي خرم آباد قرار دارد ويكي از زيباترين آبشارهاي كشور است . فاصله آن تا شهر خرم آباد حدود 50 كيلومتر مي باشد . سرچشمه آبشار يك صخره سنگي است و پس از طي حدود ۱۵ متر از صخره دوم فرو ريخته و آبشار دوم را به وجود مي آورد . آبشار وارك در نزديكي آبشار نوژيان قرار دارد. در فصل كم آبي ارتفاع قسمت اول ۷ متر با عرض حدود ۱۲ متر و قسمت دوم ۱۵/۵ متر با عرض ۵/۵۶ متر يكي از زيباترين منظره ها را در اين منطقه مي توان ديد . حداكثر ارتفاع آن به ۵۷ متر مي رسد و عرضي معادل ۵۰ متر را در بر مي گيرد . اطراف اين آبشار پوشيده از درختان ،بلوط،گلابي،زالزالك و.... وجود دارد.

 

 

 

 

آبشار سركانه: اين آبشار درروستاي گريت بخش پاپي در فاصله 50 كيلومتري شهرستان خرم آباد به ارتفاع 15 متر وعرض تاج 17 متر قرار دارد واز جمله جاذبه هاي طبيعي وگردشگري ديدني استان محسوب مي گردد فاصله اين آبشار تا بخش پاپي حدود يك ساعت پياده روي مي باشد. اين آبشار در گويش محلي به تاف هفت چشمه معروف است .پوشش جنگلي اطراف آبشار را در ختان بلوط ،زالزالك.و مو وجود دارد.

 

 

 

آبشار افرينه: آبشار افرينه در كنار روستايي به همين نام در مسير جاده بين المللي خرم آباد به انديمشك قرار دارد . آين آبشار زيبا در فصل بهار وتابستان علاقه مندان وگردشگران زيادي را به خود جلب مي كند.

 

 

 

 

تونل برفی: تونل برفي بصورت طبيعي در برف ويخ هاي دامنه زيبا وسر به فلك كشيده اشترانكوه در منطقه كمندان شهرستان ازنا بوجود آمده است كه طول اين تونل بالغ بر 800 متر وارتفاع آن از كف تونل تا سقف بين 5/2 تا 3متر مي باشد .اين تونل برفي را فقط در فصول بهار وتابستان مي توان بازديد نمود.

 

 

 
درياچه گهر: درشرق استان لرستان ودر دامنه ارتفاعات اشترانكوه ، درياچه هاي دائمي و شيرين ((گهر بالا)) و((گهر پايين )) قرار دارند.درياچه گهر يكي از زيباترين درياچه هاي كوهستاني كشور مي باشد اين درياچه از ذوب برف هاي اشترانكوه و انباشت آب آن در پشت سد يا آب بندي كه از ريزش كوه پديد آمده است . فراواني نسبي آب هاي ورودي به اين درياچه باعث مي شود ، سر ريز آب آن به درياچه پاييني (بزرگ ) بريزد . طول درياچه اصلي گهر را ۵/۱ كيلومتر و عرض متوسط آن را ۶۰۰ متر برآورد كرده اند . حداكثر عمق درياچه ۲۸ متر و مساحت آن در حدود ۱۰۰ هكتار و در ارتفاع 2400 متري ازسطح دريا وتنها داراي يك راه مالرو وصعب العبور به دامنه است . درياچه گهر مانند آبگيري است كه از چشمه ها ، آبشارها و سراب هاي اشترانكوه پر شده و آب آن در تابستان و زمستان ثابت است . بيش تر سطح درياچه گهر در زمستان يخ مي بندد .

انواع بوته ها ، درختان تنومند بيد ، گياهان و گلهاي زيباي پيراموني ، اطراف درياچه را به صورت يك پارك طبيعي شگفت انگيز در آورده است . زيبايي خيره كننده و چشم اندازهاي بديع درياچه سبب شده است هر ساله ، با وجود سختي راه ، انبوهي از مردم لرستان ، استانهاي اطراف و ديگر نقاط كشور ، با پاي پياده يا سواره به ديدن درياچه و زيبايي هاي آن بروند و چند روزي از اوقات فراغت خود را در آنجا سپري كنند .

 

دانلود کتابچه راهنمای دریاچه گهر


 


 

درياچه كيو: در مركز شهر خرم اباد در كنار پارك كيو درياچه بسيار زيباي كيو قرار دارد اين درياچه به شهر جلوه خاصي داده ودر كنار جاذبه هاي تاريخي فراوان در دره خرم آباد وچشمه هاي پر آب دره خرم آباد شهر را در رديف يكي از شهر هاي زيبا ي توريستي قرار داده است . آب آن از چشمه تامين مي شود .. مساحت آن هفت هكتار و عمق آن بين سه تا هفت متر است . اين درياچه از ارزش هاي توريستي درون شهري بر خوردار است وبه لحاظ ويژگيهاي خاص خود مي تواندبه عنوان يكي از مراكز جذب توريست تبديل شود .ودر كنار اين درياچه امكانات تفريحي ،شهربازي و چشم انداز زيبايي وجود دارد.  

 

چشمه ها وسراب ها: ازجمله مواهب طبيعي و اكوتوريستي در لرستان وجود چشمه هاوسرابهاي متعدد در سطح اين استان است.اين سرابها وچشمه ها شرايط مناسبي را جهت جذب جمعيت توريستي داخل استان وخارج از استان را در روزهاي تعطيل فراهم مي نمايد . سراب هنام ، سراب كهمان در الشتر ،سراب چگني ،كيو و چشمه هاي گلستان، ،گرداب دارايي در خرم آباد ، سراب جانيزه ، زرشكه ، سفيد ،زارم ،كرتول ،و چشمه هاي ونايي ، دره خوني ، هفت چشمه و اسل در بروجرد و اشترينان ، سراب غارتمندر و گردكانك ،ماهي چال ، فرسيان، گايكان ،سر دره ،رود آب در اليگودرز ، سراب چشمه و رودك در دو رود ،و چشمه فلفلي در ازنا ، اطراف برخي از اين چشمه ها و سرابها از پوشش گياهي نادري برخوردار بوده و در طول فصول مساعد شرايط مناسبي را جهت جذب گردشگران فراهم مي نمايد.

 

تالابهاي لرستان

تالابهاي لرستان از جمله جاذبه هاي طبيعي بويژه در فصل بارندگي زيباي خاصي به منطقه مي دهد .علاوه بر اين تالابها مامن وزيستگاهي مناسب براي انواع پرندگان ، آبزيان و پرندگان بومي ومهاجر مي باشد . در اين ميان هفت تالاب در منطقه آهكي در شرق رودخانه كشكان كبير كوه قرار دارند همچنين تالاب بيشه دالان در جنوب شهرستان بروجرد وتالاب سيلاخور در شمال غربي شهرستان دورود قرار دارد.

نام موقعیت وسعت حیات وحش پوشش گیاهی بهره برداری تجهیزات دسترسی
دریاچه گهر شهرستان دورود/اشترانکوه 150 هکتار خال قرمز - رنگین کمان - ماهی قزل آلا نی - جلبک صید تفریحی - آستانه،چشمه خيه از طريق شهرستان دورود
تالاب تكانه ارتفاعات چول ۱۲تالاب فصلي و دايمي ۵ هكتار ماهي سياه نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب لفانه ۱و۲ شهرستان پلدختر 10 هکتار پرندگان نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب زردابه شهرستان پلدختر 2 هکتار آبزی نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب سیاه شهرستان پلدختر 1/5 هکتار مهاجر و بومی نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب بلمک شهرستان پلدختر 14 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب جمجمه فصلی و دائمی 3/7 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب کبود فصلی و دائمی 4 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب 1 و تاف 1 و 2 شهرستان پلدختر 5 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب گلم سوزه شهرستان پلدختر 2 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب پیکه شهرستان پلدختر 3/5 هکتار   نی شکار ممنوع ندارد شهرستان پلدختر
تالاب بیشه دالان جنوب شرقی شهرستان بروجرد 913 هکتار پرندگان آبزی و کنار آبزی بومی و مهاجر نی شکار با پروانه - دشت سیلاخور
 

لیست موزه های استان لرستان

ردیف نام موزه آدرس تلفن توضیحات و روزهای بازدید
1 موزه باستان شناسی استان خرم آباد - خ امام (ره) - دوازده برجی - قلعه تاریخی فلک الافلاک 066-33304090

066-33321895

این موزه در تالارهای شمالی و غربی پیرامون حیاط دوم قلعه فلک الافلاک واقع در خیابان امام (ره) - دوازده برجی خرم آباد راه اندازی گردیده است. در موزه مجموعه ای از سفالینه های دوره های مختلف تاریخی و پیش از تاریخ و نیز اشیاء نفیس تاریخی و فرهنگی از جمله اشیاء کلماکره به نمایش درآمده است.

بازدید از این موزه همه روزه به جز دوشنبه ها و ایام سوگواری می باشد.

2 موزه مردم شناسی استان خرم آباد - خ امام (ره) - دوازده برجی - قلعه تاریخی فلک الافلاک 066-33304090

066-33321895

این موزه در تالارهای شرقی و جنوبی حیاط دوم قلعه فلک الافلاک واقع در خیابان امام (ره) - دوازده برجی خرم آباد راه اندازی گردیده است. در این موزه مجموعه ای از صنایع دستی بومی، معرفی آداب و رسوم در قالب ماکت و عکس و صدا، پوشش و نحوه زندگی سنتی و ... به نمایش درآمده است.

بازدید از این موزه همه روزه به جز دوشنبه ها و ایام  سوگواری می باشد.

دانلود کتابچه راهنمای موزه مردم شناسی قلعه فلک الافلاک

3 موزه علوم طبیعی خرم آباد خرم آباد - جنب آموزش و پرورش ناحیه یک 066-33306704

این موزه در جنب ساختمان آموزش و پرورش ناحیه یک خرم آباد واقع در کنار میدان تختی واقع شده است. در این موزه مجموعه ای از گونه های نادر حیوانات به نمایش درآمده است.

بازدید: همه روزه به جز روزهای جمعه و تعطیلات رسمی.

4 موزه تاریخی بروجرد بروجرد - خیابان صفا - کوچه هلال احمر 066-42614088 روزهای جمعه تعطیل است
5 موزه مردم شناسی الیگودرز انتهای بلوار شرقی - کوچه شقایق 066-43325458 همه روزه به جز دوشنبه ها و ایام سوگواری
6 موزه مردم شناسی نورآباد نور آباد - بلوار شهید بهشتی - خ میراث فرهنگی 066-32731148 همه روزه به جز دوشنبه ها و ایام سوگواری
7 موزه مردم شناسی کوهدشت میدان فرمانداری - خیابان 15 خرداد 066-32641014 همه روزه به جز دوشنبه ها و ایام سوگواری

 

لیست مهمانپذیرهای فعال استان

ردیف نام مهمانپذیر نام بهره بردار نام مدیر درجه مجموع اتاق ها مجموع تخت ها شماره تلفن آدرس
1 فرشاد سیروس فرشاد علی اکبر موسوی درجه 3 8 23 066-33303872 خرم آباد - خیابان مجاهدین
2 آذربایجان فردین ارجمند فردین ارجمند درجه 2 16 40 - خرم آباد - میدان بسیج
3 گهر قاسم سیف قاسم سیف ممتاز 12 26 066-33303260
09166612389
خرم آباد - خیابان دکتر شریعتی- روبروی پمپ بنزین
4 شریعتی تاج دولت قلایی سلطان مراد شرفی دو 10 25 09169676844 خرم آباد - خیابان شریعتی - جنب تعاونی 7
5 بیشه حسین محمدی حسین محمدی ممتاز 10 32 09163608159 خرم آباد- روستای بیشه
6 ناصری احمد خان ناصری احمد خان ناصری یک ستاره 17 37 066-33303003 خرم آباد - خیابان مجاهدین
7 تی بی تی سعید شرفی مراد شرفی درجه سه 13 40

066-33319266
066-58233297
09354919188

خرم آباد - خیابان شریعتی - جنب تعاونی مسافربری 15
8 نوید علی محمدی علی محمدی درجه یک 17 39 066-42622475 بروجرد - میدان شهدا
9 ولیعصر ذبیح اله قاضی عبدالرضا قاضی درجه 3 10 34 - الیگودرز - خیابان ولیعصر شمالی
10 کوثر محمود غضنفری محمود غضنفری درجه یک 9 24 066-43328400 الیگودرز - خیابان امام (ره)

 

مناطق نمونه گردشگری

مناطق نمونه گردشگري مناطقي هستند كه در طرح هاي توسعه و عمران منطقه اي، ناحيه اي و جامع تصويب شده و داراي محدوده و مساحت معين مي باشند و در جوار جاذبه هاي تاريخي، فرهنگي، مذهبي، طبيعي و يا مكان هايي كه پتانسيل ايجاد تأسيسات گردشگري را دارند، به منظور ارائه خدمات به گردشگران توسط بخش غير دولتي تأسيس و اداره مي شود.

در استان لرستان به واسطه وفور جاذبه هاي طبيعي و تاريخي كه برخي از آنها در سطوح ملي و بين المللي مطرح مي باشند، مناطق نمونه گردشگري فراواني تعيين و مطالعات آن ها انجام شده است. لذا با توجه به فراهم آمدن امكانات زيرساختي از قبيل راه، ‌آب، برق،‌ شبكه مخابرات و گاز در بسياري از اين مناطق،‌ آماده واگذاري به بخش خصوصي و جذب سرمايه گذار هستند.

 

ليست مناطق نمونه استان لرستان

ردیف نام منطقه نمونه مکان
1

پارك جنگلي مخملكوه

خرم آباد
2

پارك جنگلي شوراب

خرم آباد
3 قلعه فلک الافلاک خرم اباد
4 کمالوند خرم اباد
5 كلدر خرم آباد
6 گل زرد خرم اباد
7 قلعه گل خرم آباد
8 سراب ناوه کش خرم آباد
9 دره اناران خرم آباد
10 کاکارضا خرم آباد
11 ونائی بروجرد
12 دهکرد بروجرد
13 ملمیجان بروجرد
14 آق بلاغ بروجرد
15 کوشکی بروجرد
16 تکانه پلدختر
17 قلعه نصیر پلدختر
18 کوگان پلدختر
19 دریاچه گهر دورود
20 سراب داریاب دورود
21 توت گورکش دورود
22 دوخواهران دورود
23 گردنه گاماسیاب دلفان
24 اولاد قباد دلفان
25 آبگرمه دلفان
26 کهمان سلسله
27 گلهو سلسله
28 کیگوران الیگودرز
29 مورزرین الیگودرز
30 دره تخت ازنا
31 امامزاده قاسم ازنا
32 پارک جنگلی بلوران کوهدشت
33 سد هاله کوهدشت
34 شیرز کوهدشت
35 قطب گردشگری الیگودرز الیگودرز

 

کمپینگ ها محل اسکان و اقامت موقت گردشگران و مسافران گذری هستند که قابلیت ارائه خدمات اقامتی موقت و پذیرایی را دارند.

این مجموعه ها با محدوده و مساحت معین، دارای کارکردها و عناصری از قبیل سکوهای پیک نیکی و آلاچیق، نمازخانه و سرویس بهداشتی، رستوران و سوئیت های اقامتی می باشند.

با توجه به نیمه تمام بودن این مجموعه ها در استان، سرمایه گذاران متقاضی می توانند با رعایت ضوابط و مقررات مربوط اقدام به تکمیل این مجموعه ها و بهره برداری از آنها نمایند.

ردیف عنوان شهرستان
1 کمپینگ دوره چگنی شهرستان دوره چگنی
2 کمپینگ باباهور شهرستان دورود
3 کمپینگ درب گنبد امامزاده محمد شهرستان کوهدشت
4 کمپینگ ازنا شهرستان ازنا
5 کمپینگ پلدختر شهرستان پلدختر
6 کمپینگ پارک بیرجندی شهرستان بروجرد

 

 
 
 

صنایع دستی هر قوم و ملتی، معرف ذوق و خلاقیت های آنان در پاسخ به ضرورت های مادی و معنوی در مرحله مشخصی از گسترش تاریخی است. انسان ها با توجه به خصوصیات فردی و نوع نیازهایشان، همواره در ستیزی دائمی با طبیعت به سر برده و با فعال نمودن ذوق و اندیشه و احساس، در صدد تغییر دادن و تصرف در ساخت طبیعت برآمده اند تا به جبران کمبودها و هر آنچه هستی آنها را از داشتن آن محروم کرده دست یابند. صنایع دستی تجلی ویژگی های فرهنگی و مظهر تمدن انسان های هر جامعه در گذر تاریخ است. در استان لرستان صنایع دستی ثمره دست هایی است که عشق را از قلب خود جاری ساخته و با انگشتان خود آن را بر تار و پود گلیم و جاجیم نمود داده اند و یا با تلنگرهای چکش آن را حک می کنند.

 

قالی لری - بروجرد

 

نوار بافته شده توسط بافنده بختیاری - الیگودرز

از نظر اجتماعی و فرهنگی، صنایع دستی لرستان با توجه به پیشینه تاریخی غنی و تنوع قومیت ها، در سه نوع متمایز عشایری، روستایی و شهری شکل گرفته اند. بیشتر تولیدات صنایع دستی عشایری به مصرف خانوار می رسد و کمتر به بازار عرضه می شود. انواع صنایع دستی عشایر لرستان عبارت اند از: سیاه چادر، قالی و گلیم، هور، هور اسبو. صنایع دستی روستایی را قالی، گلیم، رنگرزی و جاجیم بافی را تشکیل می دهند.

جاجیم - تولید روستاهای الیگودرز

 

زن جاجیم باف بختیاری - الیگودرز

صنایع دستی لرستان همواره مجالی برای بروز ذوق و سلیقه لرستانی ها در ادوار تاریخ بوده است. از زمانی که گلیم ها و جاجیم های بافته شده دست زنان لر، زیبنده نمایشگاه های بین المللی شد و یا شاید از دورتر و هنگامی که اولین سماور ورشویی ایران به دست اساتید مجرب در بروجرد ساخته شد و یا شاید حتی قبل تر از آن هنگامی که زیور آلات مفرغی آذین بخش گیسوان زنان لر بود، اوج هنرمندی این مردمان جهانیان را شگفت زده کرده بود.

 

ورشو سازی بروجرد

 

سینی ورشو قلم کاری شده، اثر استاد غریب - بروجرد

 

جدول رشته های صنایع دستی رایج و فعال - بومی و خاص استان - غیر بومی - منسوخ شده - درحال منسوخ شدن - در حال آموزش استان لرستان:

ردیف وضعیت رشته نام رشته تعداد
1 رایج و فعال

گلیم بافی - فرش بافی - جاجیم بافی - منبت چوب - ماشته بافی - مشبک چوب - معرق چوب - صنایع دستی تکمیلی و تلفیقی - مشبک فلز - تذهیب - طراحی سنتی - نقاشی ایرانی (مینیاتور) - سفالگری - قلاب بافی - مکرومه بافی - خراطی چوب - عروسک محلی - ورشو سازی - قلمزنی - خوشنویسی - گیوه دوزی - نقاشی روی شیشه - آجیده بافی - ساز سازی - مسگری - شمع سازی - گلهای تزئینی -  هویه کاری روی پارچه - تابلوهای سه بعدی - حجاری سنگ - سراجی سنتی - احجام سنتی فلزی - پیکره های چوبی - محرق (ساقه گندم) - گبه بافی - رنگرزی سنتی - تراش سنگهای نیمه قیمتی - قفل سازی - چاقو سازی - البسه محلی - نمد مالی - سرامیک - سرمه دوزی - قلاب بافی - نقاشی روی پارچه - نوار بافی - خاتم کاری - خوشنویسی روی چوب - چهل تیکه دوزی - آیینه کاری - طلا سازی - قاب سازی - سنگ کاری (تزئینات روی سفال)

53
2 بومی

جاجیم بافی - گلیم بافی - ماشته بافی - ورشو سازی - گیوه دوزی - قلمزنی - آجیده بافی - چیت بافی - نمد مالی - حجاری سنگ - البسه محلی - خراطی چوب - رنگرزی سنتی - فرش بافی - چهل تیکه دوزی - حرمی بافی - مسگری - چوغابافی - چلنگری

19
3 غیر بومی فعال

معرق چوب - مکرومه بافی - مشبک چوب - مصنوعات تکمیلی  و تلفیقی - سرامیک - هویه کاری روی پارچه - گلهای تزئینی - محرق - گبه بافی - قلاب بافی - سرمه دوزی - نقاشی روی شیشه - مشبک فلز - عروسک محلی - خاتم کاری - خوشنویسی روی چوب - نقاشی روی پارچه

18
4 منسوخ شده

زیور آلات سنتی - پلاس بافی - زیلو بافی - خر مهره سازی - پارچه قلمکار (چیت سازی) - پای پوشهای سنتی - دواتگری

7
5 صنایع دستی عشایری رایج

سیاه چادر بافی - نمکدان دوزی - هوراسبان - جل دوزی - سبد بافی - ریسمان بافی

6
6 در حال منسوخ شدن

قفل سازی - چاقو سازی - مسگری - حصیر بافی - سبد بافی - سفره بافی - سراجی سنتی - گره و کاربندی - صنایع دستی عشایری - حرمی بافی

10
7 در حال آموزش در مراکز آموزشی

سفالگری - خوشنویسی - تذهیب - طراحی سنتی - هندسه و نقوش اسلامی - منبت چوب - نوار بافی - معرق چوب - مشبک فلز - ماشته بافی - گلیم بافی - ورشو سازی - ساز سازی - نمد مالی -قلمزنی - پیکره تراشی - تراش سنگهای نیمه قیمتی - گیوه دوزی - مشبک چوب - خراطی چوب - قفل سازی

21

 

 
 پیشینه ی صنایع دستی لرستان
 
پیشینه کهن لرستان با پیدایش و شکل گیری بسیاری از صنایع دستی که هنوز برخی از آنها همراه با تغییراتی چند، ساخته و پرداخته می شوند، پیوندی ناگسستنی داردو نخستین این صنایع را می توان به ابتدایی ترین دست ساخته های سنگی مکشوفه از غارهای مسکونی پیش از تاریخ کُنجی، یافته و پاسنگر خرم آباد که در حدود 40-35 هزار سال پیش توسط ساکنان آن تولید شده اند مربوط دانست. هر چند که ابزارهای بدست آمده بسیار ابتدایی و عاری از ویژگی های هنری اند اما در سیر تحولات به وجود آمدنشان دارای تنوع بسیاراند. از صنایع دستی که قدمی دیرین دارد صنعت سفالگری لرستان است. ظروف سفالی که اغلب توسط زنان ساخته می شده اند قدمت آنها را مربوط به هزاره 7-8 پیش از میلاد می دانند. گذشته از آنکه این ظروف را معمولا برای استفاده های متفاوتی می ساختند، بر روی بسیاری از آنها نقش هایی دیده می شود که حاکی از احساسات و تفکرات درونی سازندگان آنها نسبت به دنیای پیرامونشان بوده است. این تصاویر معمولا گیاهی، هندسی، حیوانی بوده است که با ظرافت و دقتی هنرمندانه بر روی این ظروف ترسیم شده است. تکه سفالینه های بدست آمده از تپه ها و محوطه های باستانی به ویژه باغ نو و ماسور خرم آباد تنوعی از این نقوش هندسی را به نمایش گذاشته اند.
 

لیست فروشگاه های صنایع دستی


ردیف نام فروشگاه رشته آدرس تلفن
1 گالری شایان انواع محصولات صنایع دستی لرستان خرم آباد - خیابان انقلاب - روبروی بازارچه طیب - خیابان ستار خان - پلاک 86

066-33214912

09125308891

2 شرکت تعاونی لری دوخت شقایق البسه محلی خرم آباد - خیابان شهدای شرقی - جنب پاساژ تیراژه - فروشگاه صنایع دستی تعارفی 066-33333633
09379604546
3 فروشگاه میناگر ورشو سازی بروجرد -  خیابان شهداء - مابین چهارراه حافظ و میدان شهداء - پلاک 533 - فروشگاه میناگر 09161620490
4 فروشگاه میناگر ورشو سازی بروجرد - انتهای خیابان تختی - هتل زاگرس - غرفه ورشو فروشی میناگر 09161620490
5 صنایع دستی حجت (حجت اله فراشی) قفل سازی - ورشوسازی بروجرد - میدان صفا - خیابان شریعتی - جنب مسجد دوخواهران - پلاک 237

09167175525

09336705525

6 شرکت تعاونی شکارگاه زاگرس لرستان گلیم، گبه و قالی بروجرد - خیابان وحدت - روبروی زورخانه - پلاک 130 09167075970
09163990376
7 فروشگاه مقدم نمد بروجرد - میدان جعفری - خیابان 12 متری - کوچه کوشش - بازار نمدمالها - کارگاه نمدمالی مقدم 09168680040
09169684806
8 شرکت تعاونی آبگینه ارغوان زاگرس نقاشی روی شیشه بروجرد - میدان سپاه - ابتدای بلوار امام خمینی - پاساژ یدک خودرو - فروشگاه حبیبی 066-42620086
09131147634
9 شرکت تعاونی هخامنش مهد تمدن قلم زنی بروجرد - خیابان سعدی - کوچه شهید چکشی - کارگاه قلمزنی هخامنش مهد تمدن 09166624823
10 فروشگاه روستایی مسگری بروجرد - خیابان جعفری - انتهای بازار مسگرها - پلاک 126 - مسگری روستایی 09166627618
11 صنایع دستی ماندگار   بروجرد - انتهای خیابان فاطمی - نبش خیابان اوستا - جنب حسینیه - صنایع دستی ماندگار

066-42536554
09123430472

12 تعاونی هنرمندان و صنعتگران بخش صنایع دستی شهرستان دورود انواع تولیدات صنایع دستی دورود - خیابان امام - جنب پل وحدت - پاساژ پاسارگاد - طبقه دوم - فروشگاه تعاونی صنایع دستی 066-43214816
09169622309

پیشینه فرهنگی و باستانی در لرستان

سرزمین لرستان در جنوب غربی ایران از اواخر دوره پلاستوسن (دوران چهارم زمین شناسی) دارای شرایط اقلیمی سازگاری بوده است.

وجود آب سرشار، غذای کافی و سوخت فراوان را می توان از مهمترین عوامل استقرار بشر در این خطه برشمرد. از دوره های دور نشانه هایی از استقرار گروههای انسانی که به برکت این مواهب زندگی ساز پدید آمده اند، در کرانه رودها، در پناهگاهها، یا در غارهای طبیعی لرستان کشف و مورد مطالعه قرار گرفته اند.

قدیمی ترین آثار زندگی گروههای پراکنده انسانی در لرستان،  در محلی به نام ((پَلّْ باریک)) در کرانه  رودخانه سیمره به دست آمده است. قدمت این شواهد را بعضی پژوهشگران دوره آشولین (حدود 800000 سال ق تا یکصد هزار سال ق) و برخی قبل از آشولین تعیین کرده اند. در دوره های بعد از فرهنگ آشولین نیز در غارها و پناهگاههای هُمیان، میرملاث، کنجی، گرارجنه، یافته، اشکفت قمری، پاسنگر و ... آثار و شواهدی از استقرار انسان، که مدتی طولانی از دوره ((شکار و گردآوری خوراک)) را در برمی گیرد بدست آمده است.

قدیمی ترین نقاط مسکونی لرستا (غارها و پناهگاهها)

همیان یک و همیان دو - این دو غار (پناهگاه) مسکون و منقوش مجاور هم واقع شده و در محلی به نام ((چالگه شَلَهْ)) در یکی از دره های رشته کوه شمال کوهدشت بنام ((سَرسورن)) قرار گرفته اند. پژوهشگران سابقه سکونت و ابزار غار همیان یک را به قدیمی ترین دوره موسترین (حدود 100000 تا چهل هزار سال ق) نسبت می دهند، بر اساس بررسیهای انجام شده غار همیان دو نیز ادامه فرهنگ همیان یک شناخته شده است. در غار همیان دو علاوه بر ابزار و شواهد سکونت، نقاشیهایی از ادوار بعد بر بدنه غار شناسایی و مطالعه شده است، این نقاشیها به گروههای انسانی 17 تا 15 هزار سال پیش نسبت داده شده اند.

غار میرملاث- این غار مسکون و منقوش در تنگه ای به همین نام در شمال غرب کوهدشت قرار دارد. تعدادی از نقاشیهای بدنه غار و برخی آثار به دست آمده از آن قدیمی تر از دوره نئولتیک (حدود 16000 سال تا 11000 سال ق) تشخیص داده شده و پاره ای دیگر از تصاویر و شواهد آنرا به دوره نئولتیک (حدود 10500 سال تا هزار ششم ق.م) مربوط می دانند.

علاوه بر نقاط باستانی فوق، شواهدی در غارهای پنجگانه دره خرم آباد از همین دوره کشف و مورد مطالعه قرار گرفته است. این اماکن باستانی در کوهپایه های غربی و جنوبی دره واقع شده و به فاصله های نزدیکی از تپه و قلعه فلک الافلاک قرار دارند.

غارهای پنجگانه دره خرم آباد

غار کنجی-  این غار در جنوب شرقی دره خرم آباد قرار دارد. ابزار به دست آمده از آن به قدیمی ترین مرحله از دوره شکار و گردآوری خوراک یعنی موسترین تعلق دارد. غار کنجی را یکی از اقامتگاه های اصلی این دوره به شمار آورده اند و شواهد آن از سکونتی دامنه دار و مداوم در زاگرس حکایت می نماید.

پناهگاه سنگی گرارجنه - این غار در جنوب شهر و دره خرم آباد واقع شده است. ابزار بدست آمده از این پناهگاه به دو دوره متوالی فرهنگی یعنی ((موسترین)) و ((برادوستین)) تعلق دارد. مطالعه شواهد به دست آمده از آن نوعی تکامل ابزار و توالی فرهنگی را نشان داده است. این پدیده مطالعاتی به لحاظ شناخت استمرار ابزارسازی در زاگرس از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

غار قمری - این غار یکی دیگر از محلهای باستانی است و در غرب شهر خرم آباد قرار گرفته است. بر اساس شواهد و ابزار مطالعه شده، این غار نیز در دوره موسترین مورد سکونت بشر قرار گرفته است.

غار یافته - این غار در دامنه جنوب غربی قله مرتفع یافته و 7 کیلومتری جنوب غربی شهر خرم آباد قرار دارد. ابزار به دست آمده از این غار متعلق به دوره برادوستین (حدود 38000 سال تا 200000 سال ق) است، ولی چند نوع از ابزار آن متعلق به اواخر دوره موسترین می باشد. این ابزار بهترین نشانه های تحول ابزار سازی اواخر موسترین و اوایل دوره بعد یعنی برادوستین می باشد. وجود این ابزار از دو دوره فرهنگی از ارزنده ترین شاخص های شناسایی روند تکاملی ابزار سازی در دو مرحله زندگی انسان در دره خرم آباد است. اهمیت فوق العاده این غار از نظر شناخت استمرار فرهنگهای زاگرس همپایه شواهد غار ((گرارجنه)) می باشد. ابزار هر دو غار چگونگی پیوستگی ابزار سازی را در مراحل مختلف نشان می دهد.

پناهگاه سنگی پاسنگر- این غار یا پناهگاه سنگی در جنوب غربی دره خرم آباد قرار دارد. ابزار به دست آمده از این مکان باستانی به دو دوره فرهنگی ((برادوستین)) و ((زارزین)) تعلق دارد. مطالعه ابزار پناهگاه پاسنگر به لحاظ شناخت تحول تکنولوژی در دو برهه از تاریخ زندگی بشر در زاگرس بسیار مهم و ارزشمند است. به علاوه این مطالعات نشان داده است که سازندگان میکرولیت ها در این زمان یک نوع تکنولوژی تازه را با مهارت و استادی تمام آغاز کرده اند که بعدها به تیغه های کوچک و بسیار ماهرانه در (((دوره تولید غذا)) منجر شده است.

بنابراین، مطالعه ابزار این پناهگاه، علاوه بر وجوه ارزشمند فوق از نظر شناخت تکنیک ساخت ابزار و اثبات پیوند زیستی در پایان دوره زارزی (پایان دوره شکار و گردآوری که احتمالا با ذخیره مواد غذایی مخصوصا دانه های خوراکی نیز همراه بوده است) و مراحل تکاملی این ابزار در دوره بعدی که ((تولید غذا)) نامیده می شود بسیار ثمربخش و سودمند بوده است. در نتیجه با درنگی اندیشمندانه می توان فهمید که غار ((پاسنگر)) احتمالا در آستانۀ تکمیل چرخه طبیعی داشت، کاشت و برداشت، متروک شده است.

بهره گیری مطلوب از پیشینه تجربی ارزشمند و اتکا به چنین فرهنگی غنی و ریشه دار است که مردمان زاگرس را قادر می سازد تا در فاصله زمانی 13 تا 12 هزار سال پیش به استفاده از دانه های خوراکی روی آورند، و در حدود 11 هزار سال پیش بر اهلی کردن حیوانات دست یازند.

نتیجه مطالعات نشان می دهد که ساکنین زاگرس میانی یعنی لرستان در هزاره نهم پیش از میلاد علاوه بر دارا بودن معیشتی مبتنی بر کشاورزی و دامداری با هنر معماری نیز آشنایی داشته اند، و با بریدن و خشت کردن رسوبات طبیعی خانه هایی تک اطاقی با ابعاد 2*2/5 متر ساخته اند. این ساخت و سازها خود هسته تشکیل نخستین روستاها در کوهپایه ها به شمار می رود. کشف فلز (مس) توسط مردمان زاگرس میانی در هزاره هفتم پیش از میلاد افق تازه ای به روی مردمان این قسمت از ایران گشوده است و از این زمان به بعد است که فرهنگ رو به تکامل این مردمان سرعت و شتاب لازم را می یابد و در هزاره چهارم قبل از میلاد با ورود به مرحله ای جدید به اوج می رسد.

در آستانه عصر فلز قبایل ساکن زاگرس مرکزی نیز پا به پای مردمان هم نژاد خود که از کوهها فرود آمده اند و دشتهای حاصلخیز ((سوزیانا)) یا جلگه های غنی بین النهرین را از طریق چمچال (دامنه های غربی زاگرس) اشغال کرده بودند به قدرت و اعتبار شایان توجهی دست می یابند.

رابطه مردمان زاگرس میانی که ((کاسی)) یا ((کوسی)) نامیده شده اند با مردمان ساکن کانونهای مترقی دنیای آن زمان مخصوصا ایلام و سومر رابطه ای بسیار تعیین کننده و تنگاتنگ بوده است. پیوند ریشه دار فرهنگی سیاسی، اقتصادی کاسیان با مردمان ساکن ایلام علاوه بر خویشاوندی و قرابت نژادی، بر یک همبستگی سیاسی، و نوعی وحدت ملی-مذهبی نیز استوار بوده است. ضرورت حفظ این هویت تاریخی مشترک سبب شده است که کوسیان گاه در ستیزهای سرنوشت ساز نیروهایی جنگنده و پرتوان در اختیار ایلامیان بگذارند. پاره ای متون تصریح کرده اند که کاسیان برای دفاع از تمامیت ارضی، استقلال سیاسی و هویت ملی-مذهبی کشور کوهستان (ایلام) که خود تابع آن بوده اند، گاه نیرویی در حدود 13000 هزار تیرانداز کماندار به یاری جنگاوران ایلام گسیل داشته اند. این چنین حضوری نیرومند دوش به دوش دیگر جنگاورانی که از حیثیت ملتی بزرگ و مقدسات و مرزهای سرزمینی غنی دفاع کرده اند، نه آغاز مجاهدات سرسختانه مردمان زاگرس در تحقق این اهداف متعالی بوده است، و نه، پایان آن، بلکه گوشه ای از همراهیهای زلال و صمیمانه، و کوششهای بی دریغ آنان در کنار دیگر مردمان ایران بوده و هست تا همواره اقتداری تحسین انگیز و غرور آفرین، و استقلالی جاودان را بخصوص در دوره های تاریک تاریخ این سرزمین به ارمغان آورد.

مفرغ کاری لرستان

پژوهشگران دست آفریده های هنرمندانه و ارزشمندی را که تنوع موضوعات نقشی و ظرافت تحسین انگیزشان، نشانه خلاقیت، ابتکار عمل و چیره دستی افزار سازان زاگرس است، مدتهاست تحت عنوان ((مفرغهای لرستان)) در بوتۀ شناسایی و بررسی نهاده  در کانون توجه قرار داده اند. این شاهکارهای هنری اعجاب انگیز یادگار قومی دامدار و کشاورز، سوار کار و جنگاور است که کوسی یا ((کاسی)) نامیده شده و از نژادهای قدیمی منطقه یعنی آسیایی به شمار آمده اند.

برخی هنر حقیقی ایران را هنر بازمانده از این قوم می دانند که با وجود آغشتگی با افکار و تصورات درگذشتگان مبین تمام موضوعات تصویرشناسی مردمان بیابانگردی است که زندگی مشابه دارند. توجه به این نکته ما را به قانونمندی رشته دار و استواری که در هنر لرستان متبلور است راهنمایی می کند، این قانونمندی که نشانه بینش علمی و شناخت دقیق از اصول پابرجای زندگی است در درونمایه عمیق و مفاهیم ویژه موضوعات نقشی و گسترده اشیاء هنری لرستان نهفته است، مفاهیمی که جنبه های گوناگون زندگی یک قوم را بدون تاثیرپذیری از هنر اقوام وملل مجاور در برمی گیرد، یعنی امور ساده ای که تمامی زندگی این قوم بر اینها مبتنی بوده است. این هنر در زمانی بسیار طولانی و در نتیجه تداوم ابزار سازی تدریجا تکامل یافته و به چنان بالندگی شایان توجهی رسیده است که قرون متمادی بسان بستری هموار و غنی، الهام بخش هنرمندان این دیار پربار بوده و افت و خیز جریانهای فرهنگی ایران زمین را نیز با قدرت تمام تنظیم، و همواره در باز زنده سازی عناصر، نقش اساسی و بنیادی خود را ایفا نموده است.

این هنر والا را که در مبحث شناخت هنر مردمان مترقی جهان قدیم به ((هنر لرستان)) معروف است، مولود کارهای ساده ای می دانند که چندین قرن انقلاب مادی ملتی کشاورز و جنگاور را خلاصه می کند، و آهسته و آرام بدون شرکت و کمک خارجی از صنعت سنگ بسوی صنعت فلز پیش می رود، تا جایی که در هزارۀ چهارم قبل از میلاد به اوج اعتلای خود می رسد و با وجود این که این اعتلا که به خلق آثار ارزشمند مفرغی می انجامد هنوز هم آن را نتیجه یک انقلاب عادی و محلی می دانند.

در بررسی و شناسایی و شناساندن هنر مفرغکاری لرستان گوناگونی جنبه های اصلی و اساسی آن را نباید از نظر دور داشت، جنبه نخست، شکل ظاهری اشیاء فلزی است که تجلی قدرت و توانمندی ((هنرمندان گمنام)) ولی ارجمندی است که با نهایت دقت و ظرافت، از تکنیکی پیشرفته بهره گرفته و با تسلطی هنرمندانه و برجسته، تصاویری زیبا، و اشکالی چشم نواز و خیره کننده را که ترکیبی از انواع جانوران و گیاهان است ارائه نموده اند. و در عین ارائه یک شیئی، سادگی، صراحت، احساس عمیق و تشدید حالت را همراه آن با مهارت القا می کنند. آنها، گاه با تاکید بر روی اعضاء بعضی از جانوران ((هنر ویژه)) خود را از هنر اقوام مجاور ممتاز می سازند. وجود ارزنده دیگر هنر لرستان، انتقال هنر و سنن اجدادی، انتقال مفاهیم و موضوعات مشترک مذهبی، و در یک کلام بیان قانونمندیهایی است که برای همه اقوام سوارکار و جنگاور، کشاورز و دامپرور دنیای قدیم، به نحوی تحسین انگیز، دل نشین، پسندیده و ستودنی بوده است. نکات فنی بکار گرفته شده در ساخت این وسایل، نظیر رعایت تناسب در تعیین جنس، شیوه ساخت این ابزار و اشیاء متنوع و بیشمار از دیگر ویژگیهای هنر لرستان است که همواره با دانش، دقت و مهارت تمام همراه بوده است. انتخاب جنس اشیاء نیز بستگی به رعایت تناسبی دقیق در امتزاج مس و قلع داشته است. لازمه این کار تسلط بر فنونی خاص، شناخت و در اختیار داشتن ابزاری دقیق برای اندازه گیری بوده است.

اشیاء و وسایل و ابزار به جا مانده از هنرمندان خردمند زاگرس بسیار و بیشمار است که می توان آنها را تحت عناوین زیر دسته بندی کرد:

1- جنگ افزارها: خنجر، شمشیر، گرز، سپر، پیکان، تیردان، تبر و ...

2- ساز و برگ سوارکاری: لگام معمولی، لگام تشریفاتی، دهنه تعلیم، آویزه،  زنگوله، حلقه، پیشانی بند اسب و ...

3- وسایل تزئینی: گردنبند، آویز، انگشتر، گوشواره، سنجاق گیسو، دستبند، گل کمر، بازوبند، دکمه، آینه، لوح برجسته کاری و قلم زنی و ...

4- اشیاء نذری شامل: علامتها، طلسمات، نشانه های ترکیبی و بسیاری از اشیاء که با نقوش اسطوره ای تزئین یافته.

5- ظروف: وسایل پذیرایی در مراسم، آب خوری، فنجان، سیتول و ...

6- وسایل متفرقه نظیر مهرهای غلتان، اجزاء ارابه ها، فلز کوبی یراقها، دسته فسان و دیگر ابزار متنوع و مورد استفاده که از این مردمان دیرین به یادگار مانده است.

 

جلوه هایی از فرهنگ مردم لرستان

دیار پربار لرستان که در آغوش اقلیم سازگار محدوده میانی جبال زاگرس غنوده است، به دلیل طبیعت ناهموار، کوهستانی، و صعب العبور همواره یکی از گاهواره های پناهگاهی نیز بشمار می آمده است. از این روی تجلیات گونه گون فرهنگی مردمان این خطه برخاسته هایی از این دیرینگی بشمار آمده و بگونه ای ترجمان سننی فطری و آباء و اجدادی اند.

مهمترین مراسم در لرستان، آداب و سنن مربوط به عروسی (سور) و عزا (سوگ یا پُرس)  است. بسیاری از سنتهای برجسته و عمیقاً معنا دار در این مراسم تجلی می یابد.

مراسم عروسی (سور) بعد از مقدماتی شامل: نشان کردن، سنجش (سِرژَ)، خواستگاری (کیخائی)، نامزدی (دیاری، دسگیرونی) و حنابندان در میان نوای شور انگیز سرنا (ساز) و دهل، یا کمانچه (تال) و تنبک برپا می شود. پیر و جوان، زن و مرد، دست در دست هم، حلقه زنان و هماهنگ با نوازندگان بومی، در پی رقاصی کارآزموده (سرچوپی)، که پیشاپیش آنها هنرنمایی می کند، به شادی و پای کوبی می پردازند.

رقاصان (بازِنه ها) معمولاً رقص (بازی) را با آهنگی سنگین و کند آغاز، و سپس هم آوا با آهنگ های تند شانه شکی، دو پا و سه پا، شوری تحسین انگیز برپا می کنند که هر تماشاگری را مجذوب می سازد.

رقص چوب (چوبازی) از بازی های نمایشی است که در مراسم لرهای بختیاری اجرا می شود. همسرایی آواهای زنگ زنگه، بالابرز، بِزِرّان به گویش لکی، هیوله، کُچکِله شیرازی، دوواتونه و سیت بیارم به گویش لری بر نشاط مراسم می افزاید.

مراسم عزا (سوگ یا پُرس) باشیون زنان و آوای حزن انگیز سُرنا و دُهل آغاز می شود. لرهای بختیاری در کنار مزرعه یا خانه متوفی سکویی سنگ چین (کوشک) برپا کرده و مراسم (تازِ) را برگزار می کنند. توشمال ها (نوازندگان بومی) در کنار یا بالای (کوشک)، مقام چپی و دنگ دال می نوازند و زنان سوگوار در حسرت عزیز از دست رفته (سِرو) می خوانند.

همسرایی پرسوز و گداز زنان با آوای غم انگیز مویه (مور) در دیگر جاهای لرستان، سیمایی از زنان سوگوار شاهنامه را تداعی می کند. کُتَل کردن اسب (تزیین اسب) در مرگ بزرگان، قربانی نمودن گوسفند پیشاپیش جنازه، رقص دسته جمعی رّا رّا و همسرایی ابیاتی شیوا و آهنگین توسط مردان، از جمله مراسمی بود که در گذشته، در میان بیشتر طویف لر اجرا می شد.

بزم در لرستان با سردادن الحان قطار، اَریسانه (علیدوستی)، میرنوروزی، ساری خوانی بر پا می شود. و ترنم تنبور یا کمانچه، و بلور یا نی، بر گیرایی نی می افزاید.

رزم پیش از این با آهنگ جنگ (جنگ رّا) شروع می شد، و آهنگ (سوار هووه) برای پایمردی و بازگشت مجدد سوارکاران در حین جنگ و گریز نواخته می شده است.

جشن یاران  یکی دیگر از جشن های معروف پیروان یارسان اهل حق نورآباد و بلوران کوهدشت است. این جشن مقارن آغاز دیماه همراه آداب خاص، با طنین آوای گرم تنبور (تمیره) و آواز کلام خوان (کلام وش) در جم خانه برپا می شود.

ادبیات شفاهی قبایل لر چون دیگر سنن آنان با موسیقی همزاد است. و در کار و زندگی روزمرۀ  آنان حضوری پایدار، زنده و نیرومند دارد.

لاوَه لاوَه (لایی لایی) ملایم ترین و محبت آمیزترین لحنی است که خواب شیرین را بر چشم نوباوگان جاری می سازد. بسیاری از کارهای دیگر نیز با رعایت (مِقوم یا رّا) که آهنگ مناسب آن کار است انجام می شود.

برزیگری (شخم زنی، بذرپاشی، درو) و مخصوصا خرمن کوبی (هوله)، سوار کاری، شیردوشی، مشک زنی، برنج کوبی، کوچ و ... هر یک با نوایی دلچسب و با ابیاتی دل انگیز که سرودۀ دلسوختگان گمنام است همراه است.

مهمان نوازی ساکنین دیرپای زاگرس شهرۀ آفاق، و به پیروی از این آموزه های تاریخی، غریب نوازی قوم لر در طول تاریخ زندگی زبانزد خاص و عام است. پذیرایی گرم از مهمان از سنتهای ستودنی و بسیار پسندیده قبایل لر است. برخورد دوستانه و بی آلایش با هر تازه وارد، نزد این مردم از ارزشهای پروردنی و پایدار زندگی شمرده می شود. در فرهنگ مردم این دیار میهمان برکت خانه است. میهمان نوازان و سخاوتمندان در ادبیات مردم لرستان با واژگان وزینی چون (کلانتر)، (کیمن)، (سفره سینه)، و گاه (کیقباد) - که پیش از این شهریاری کوه نشینی بلند نظر بوده است- وصف و نامیده می شوند.

همچنین تاکید بر حفظ نسل اندر نسل این ارزش، و تداوم این ویژگی والا در ادبیات بومی جلوه هایی بس برجسته و جایگاهی بسیار شایسته یافته است:

((تَک دای وَسِتون لامَردانَ وَ                    چوُ نوُر مَواروُ وَ میهمانَ وَ))

((به ستون سیاه چادر در جایگاه مردان تکیه زده بود - و چون هاله ای گرم و روشنایی بخش از نور بر میهمانان می بارید))

اوقات به افق :
اذان صبح 04:47:44 طلوع آفتاب 06:24:37
اذان ظهر 13:23:07 غروب آفتاب 20:21:14
اذان مغرب 20:39:37 نیمه شب 00:43:07