حمایت از کالای ایرانی | شنبه، ۲۷ مرداد ۱۳۹۷

نورآباد

 

 

مکان های زیارتی و دیدنی

جغرافیای طبیعی دلفان

شهرستان دلفان به مرکزیت شهر نورآباد، در میان رشته کوه های سرسبز و  سربه فلک کشیده  زاگرس و در گوشه شمال غربی استان لرستان، هم مرز با استان های همدان، کرمانشاه و ایلام واقع شده است. این شهرستان از شمال شرق و شمال به شهرستان نهاوند، از شمال به صحنه، از شمال غرب به هرسین، از غرب به کرمانشاه و ایلام، از جنوب غرب و جنوب به کوهدشت و دوره چگنی و از جنوب شرق و شرق به شهرستان سلسله محدود می شود.

محدوده جغرافیایی این شهرستان بین 33درجه و 48دقیقه تا 34درجه و 22دقیقه عرض شمالی و 47درجه و 21دقیقه تا 48درجه و 19دقیقه طول شرقی واقع شده است.

گستردگی جغرافیایی این شهرستان در طول 52دقیقه و عرض 28دقیقه نشان می دهد که این شهرستان در طول جغرافیایی بیشتری کشیده شده است، لذا با توجه به موقعیت جغرافیایی مذکور، نقاط شرق و غرب آن دارای چهار دقیقه اختلاف ساعت است.

شهرستان دلفان با وسعت 43/2570 کیلومتر مربع 13/09درصد از مساحت 84/28157 کیلومتر مربعی استان لرستان را به خود اختصاص داده است. تا قبل از آخرین تقسیمات کشوری در سال 1382 مساحت این شهرستان 2738 کیلومتر مربع بود، اما بعد از الحاق پنج روستا از بخش کاکاوند به شهرستان کرمانشاه، مساحت آن حدود 167 کیلومتر مربع کاهش یافت.

ناهمواریها

چین خوردگی های شهرستان دلفان جزیی از سلسله جبال زاگرس می باشد که در دوران سوم زمین شناسی به وجود آمده است و با جهتی شمال غربی – جنوب شرقی از مریوان تا بندر عباس امتداد دارد. واقع شدن این شهرستان در میان رشته کوههای مرکزی زاگرس با ارتفاع متوسط 1700 تا 2100 متر باعث گردیده است که این منطقه در زمره مناطق مرتفع و بلند کشور به شمار آید. به طور کلی این شهرستان، منطقه ای کوهستانی است که مرکز و اطراف آن را کوه فرا گرفته و بجز چند دره ی آبرفتی و چند دشت محدود، سرزمین هموار دیگری در آن به چشم نمی خورد. حاشیه ی این شهرستان را رشته کوههای مرتفعی در برگرفته است که از سمت خارج به شهرها و بخش های کم ارتفاع مشرف هستند. این رشته کوهها عبارتند از: رشته کوه گرین در شمال شهرستان که در حقیقت ادامه ی اشترانکوه است و همچون سدی بزرگ، شهرستان دلفان را از نهاوند و صحنه جدا کرده است. رشته کوه مهم دیگر دلفان رشته کوه مانگه نی است که در حقیقت بخشی از رشته کوه بزرگ سفید کوه است و از تنگه گاوشمار در جنوب دلفان تا تنگه گیزه رود در غرب این شهرستان ادامه دارد و مناطق جنوبی دلفان را از شهرهای کرمانشاه، کوهدشت و شهرستان دوره چگنی جدا می سازد. سرکشتی نیز دیگر رشته کوه زیبا و دیدنی دلفان است که به موازات سفید کوه در جنوب دلفان کشیده شده است، اما طول و ارتفاع آن از سفید کوه کمتر است. مهراب کوه، کوه پری، منگا ول، چال غلام ، بزکن و سلاسل از دیگر کوههای دلفان هستند که پرداختن به آنها از حوصله ی این نوشته خارج است. کوههای مرکزی دلفان نیز از جنوب شرق تا شمال غرب دلفان به صورت منفرد و پراکنده واقع شده اند، در حد فاصل این کوهها دشت هایی کوچک و دره هایی شکل گرفته اند که از دیرباز محل استقرار کانون های جمعیتی بوده اند. هرچند به دلیل ساختار دیوار مانند کوه گرین در دلفان امکان به وجود آمدن کانون های جمعیتی در آن وجود ندارد، اما وجود دشت خاوه در دامنه جنوبی آن به دلیل برخورداری از خاک مناسب و آب فراوان، شرایط ایده آلی را برای استقرار بزرگترین کانون جمعیتی شهرستان فراهم آورده است، به گونه ای که بزرگترین روستاهای شهرستان در این دشت شکل گرفته و شهر نورآباد در حاشیه ی آن واقع شده است. جنوب و جنوب شرقی دلفان نیز محدوده ای وسیع، شامل تپه ماهورها و ارتفاعات است که به دلیل پرعارضه بودن، کمبود منابع آب و مشکلات عدیده در حمل و نقل، امکان شکل گیری کانون های بزرگ جمعیتی در آن وجود ندارد. بر اساس نقشه توپوگرافی دلفان، حداکثر ارتفاع در شمال شهرستان متعلق است به قله زیبا و دیدنی چهارشاخ در رشته کوه گرین با ارتفاع 3188 متر و حداقل آن در غرب شهرستان، در محل خروجی رودخانه زیبا و خروشان گیزه رود در دهستان کاکاوند غربی با ارتفاعی معادل 1190 متر است؛ شهر نورآباد نیز دارای ارتفاعی معادل 1870 متر از سطح دریا است.

آب و هوا :

قرارگرفتن شهرستان دلفان در میان رشته کوههای زاگرس، ارتفاع زیاد از سطح دریا، عرض بالای جغرافیایی و تاثیرپذیری فراوان از توده های هوای سرد که از طرف شمال و شمال غرب، بیشتر به صورت سیستم های سینوپتیکی وارد این شهرستان می شوند، همگی دست به دست هم داده تا اقلیمی سرد و مرطوب با زمستان هایی سرد و یخبندان و تابستان هایی معتدل و بهارگونه به وجود آورد. از دیگر ویژگی های آب و هوایی دلفان بویژه در نیمه شمالی می توان به بارش سنگین برف، دمای پایین همراه با یخبندان های طولانی و وزش بادهای شدید اشاره کرد. معمولا اولین نشانه های زمستان در دلفان را می توان در اواخر آبان ماه با بارش اولین برف در قله های مرتفع گرین و چهل نابالغان مشاهده کرد. اکثر بارندگی های منطقه ناشی از ورود جبهه های مرطوب مدیترانه ای است که وارد مناطق غربی ایران شده و در برخورد با ارتفاعات زاگرس موجب بارندگی می شوند. متوسط بارندگی سالانه دلفان حدود 450 میلیمتر است که البته این میزان در سالهای مختلف متفاوت است و دامنه ی تغییرات آن از 400 تا700 میلیمتر در نوسان است. به دلیل رژیم بارندگی مدیترانه ای، بیشتر بارش ها در فصول سرد سال رخ می دهد، از این رو حدود 85% از کل بارش سالانه در حدفاصل ماه های آذر تا اردیبهشت ماه اتفاق می افتد. معمولا در نیمه ی اول دی ماه و بهمن ماه بیشتر بارش ها بویژه در ارتفاعات بالای 1650 متر به صورت برف دیده می شود و از این زمان به بعد معمولا شاهد بارش برف در ماه های اسفند و فروردین در ارتفاعات بیش از 1900 متر هستیم. متوسط ایام یخبندان در سطح شهرستان معمولا بین 97 تا 105 روز متغیر است، از این رو می توان دلفان،  بالاخص شهر نورآباد را یکی از سرد ترین شهر های ایران نامید. اما علیرغم سرمای شدید در فصل زمستان، این دیار دارای تابستانی معتدل و بهاری است، به گونه ای که به ندرت حداکثر دمای آن به 30 درجه بالای صفر می رسد؛ به هر حال چنانچه بر اساس آمار و ارقام دریافتی از ادارات هواشناسی و تجزیه و تحلیل داده ها بخواهیم بر اساس نظر دانشمندان اقلیم شناس برای دلفان اقلیم آب و هوایی تعریف کنیم ، باید گفت بر اساس سیستم اقلیمی «دومارتن»، دلفان دارای اقلیم مدیترانه ای  و بر اساس تقسیم بندی «آمبرژه» این خطه از خاک زیبای کشورمان دارای اقلیم ارتفاعات (سرد کوهستانی) است.

آب های روان

شهرستان دلفان به دلیل بهره مندی از ریزش فراوان نزولات جوی و وجود ارتفاعات برفگیر که نقش مهمی در ذخیره  آب بر عهده دارند، دارای رودهای فصلی و دائمی فراوانی است که از سرشاخه های اصلی کشکان و سیمره(کرخه) به شمار می روند، همچنین در این شهرستان بیش از صد سراب بزرگ و چشمه ی دائمی وجود دارد که هر کدام از آنها نقش مهمی در رونق بخشیدن به زندگی مردمان این دیار بر عهده دارند. حوزه آبریز دلفان را می توان به سه بخش تقسیم کرد که عبارتند از: حوزه ی آبریز گاماسیاب که کم وسعت ترین حوزه آبریز در دلفان بوده و تنها بخش بسیار کوچکی از دهستان خاوه جنوبی را شامل می شود. دیگر حوزه ی آبریز دلفان حوزه ی آبریز کشکان است که علاوه بر دهستان میربگ جنوبی، بخش هایی از دهستان میریگ شمالی و خاوه جنوبی را شامل می شود، اما وسیع ترین حوزه آبریز در این شهرستان متعلق به آبریز سیمره می باشد که به دلیل توپوگرافی خاص منطقه که عمده ی شیب زمین شمال شرقی – جنوب غربی است، موجب شده است که بیشتر رودها و روان آبهای دلفان به سمت غرب جریان داشته و به رودخانه سیمره بریزند. این حوزه ی آبریز شامل شهر نورآّباد، بخش کاکاوند و دهستانهای نورعلی، خاوه شمالی و بخش وسیعی از دهستان های میربگ شمالی و خاوه جنوبی را شامل می شود. از مهمترین رود های دلفان می توان به رودهای خاوه و گچنه که پس از عبور از شهر نورآباد، رودخانه ی بادآور را به وجود می آورند و در نهایت به گیزه رود در غرب دلفان می ریزد؛ همچنین رودخانه های حسن گاویار(چم زکریا)، تیزآب و رود سرخگون زوُوَر و کنگاوری از دیگر رودهای دلفان هستند؛ از مهمترین سرابهای دلفان می توان به سراب قمش، عبدالحسینی، حسین آباد، مرادآباد، گلامبحری، نیاز، آب دوغ، دولیسکان، غسلگه، سربیشه، مورینه، دم قلمه و ... اشاره کرد. ناگفته نماند که در دهستان کاکاوند غربی چشمه ی آب گرمی به نام گرمابه وجود دارد که به دلیل وجود گوگرد و املاح معدنی در آن در درمان بیماری های پوستی و مفصلی مورد استفاده قرار می گیرد.

پوشش گیاهی

از نظر پوشش گیاهی شهرستان دلفان به دو بخش جنگلی(نیمه جنوبی) و مرتعی(نیمه شمالی) تقسیم می شود. بر اساس پژوهش های انجام گرفته توسط «هانری پاپو » کارشناس سازمان جهانی خوار و بار، دلفان در ناحیه ی رویشی ایرانی – تورانی واقع شده است و بر اساس میزان بارندگی و معدل درجه حرارت دارای سه زیر ناحیه نیمه استپی، جنگل های خشک و کوه های مرتفع است. در دو زیرناحیه نیمه استپی و کوه های مرتفع اغلب مراتع و در جنگل های خشک، جنگل های بلوط (گونه ی غالب) و سایر گونه های جنگلی از جمله انجیر کوهی، گلابی وحشی، پسته کوهی و ... دیده می شود. لازم به ذکر است که در اطراف روستاهای یارآباد و ططیانسر میربگ نوعی درخت منحصر به فرد بلوط می روید که شش محصول فرعی از جمله میوه ی بلوط، کلکلف، مازو، مان و جفت از آن به دست می آید. بر اساس نقشه ی پوشش گیاهی استان لرستان(مرکز تحقیقات آب و خاک) شهرستان دلفان دارای فلور نیمه استپی است که این ناحیه دارای گونه هایی غنی از خانواده های گیاهی مرکبان، نعناعیان، چتریان، گاوزبانیان، گندمیان و بقولات است. همچنین در ارتفاعات بالاتر از 2700متر فلور گیاهی ارتفاعات دیده می شود. در این فلور گیاهان بالشتکی، نوعی اسپرس، چوبک و کلاه میر حسین بسیار دیده می شود؛ افزون بر آن در این ارتفاعات درختان سوزنی برگ ارس و درختچه بادام نیز دیده می شود. به هر حال در یک تقسیم بندی کلی می توان گفت مناطق شمالی دلفان به دلیل همجواری با مناطق سردسیر شمالی از لحاظ پوشش جنگلی ضعیف، اما به دلیل برخورداری از خاک حاصلخیز و آب کافی بهترین گونه مراتع در این قسمت بویژه در ارتفاعات و دامنه های رشته کوه گرین دیده می شود و نیمه شمالی نیز به دلیل همجواری با مناطق گرم جنوبی و خاک مناسب دارای پوشش جنگلی مناسب با گونه ی غالب بلوط است.

زندگی جانوری

هنوز هستند کهنسالانی که شاهد حضور گله های بزرگ کل و بز کوهی و آهوی وحشی در در دامنه کوهها و حتی در مجاورت روستاها بوده اند و با حسرت از آن ایام یاد می کنند، اما متاسفانه به دلیل زیاده خواهی انسانها و تجاوز به عرصه های زندگی حیوانات، روز به روز از تعداد آنها کاسته شده و امروزه فقط خاطره ای از آنها باقیست و نسل اکثر حیوانات حلال گوشت(شکارکردنی) در این مناطق رو به انقراض گذاشته است. بر اساس تحقیقات میدانی نگارنده که ده سال به طول انجامید می توان مهمترین گونه های حیوانی موجود در شهرستان دلفان را به شرح زیر نام برد؛ انواع پرندگان شامل عقاب و شاهین در دشت خاوه و دامنه های سرکشتی، کبک و پرندگان کوچک در ارتفاعات، گرگ، کفتار، شغال، گراز، روباه، خرگوش و همچنین خزندگانی چون انواع مار سمی و غیر سمی، انواع مارمولک و آبزیان از جمله انواع ماهیان سرد آبی و خرچنگ به همراه سمور آبی، همچنین در مناطق جنوبی و غرب دلفان وجود گربه ی وحشی(پلنگ)، خرس و به ندرت قوچ و بز کوهی  نیز گزارش شده است، اما متاسفانه به دلیل رفتار ناشایست بعضی از انسانها، روز به روز از تعداد گونه های جانوری کاسته می شود و اگر این رویه ادامه یابد در آینده ای نه چندان دور می بایستی در کتابها و تصاویر به جای مانده، به دنبال حیوانات گشت، که امید واریم این اتفاق هرگز رخ ندهد.

بقعه امامزاده ابراهيم معروف به «بابای بزرگ»

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) شعبه لرستان، بارگاه ملكوتی امامزاده ابراهيم(ع) معروف به «بابابزرگ» يكی از بقاع متبركه‌ای است كه در ۶۵ كيلومتری شهرستان دلفان واقع است و هرساله هزاران زائر و شيفته ائمه اطهار(ع) از شهرهای مختلف لرستان و استان‌های همدان و كرمانشاه، را به خود جذب می‌كند.

برابر شجرنامه، «بابابزرگ» از فرزندان امام موسی بن جعفر(ع) است كه بعد از شهادت امام رضا(ع) در توس به همراه ديگر اعضای اهل بيت در شهرهای مختلف ايران متواری شدند و امامزاده ابراهيم(ع) در دلفان به دست شخصی به نام سهراب سرخه ميلی به شهادت رسيده است.

بنای بابای بزرگ از لحاظ معماری قابل توجه و تعمق است، شامل دو بناست كه بنای اصلی مقبره امامزاده ابراهيم است كه گفته می‌شود ساخت آن مربوط به دوره صفوی است و در دوره قاجاريه و دوره معاصر ترميم‌هايی روی آن صورت گرفته است.

ارتفاع طاق گنبد اين امامزاده كه دارای مقرنس‌های جالبی است، 22 متر و دو گلدسته آجری نيز در كنار آن چون مناره برافراشته قد علم كرده است. تمامی بخش‌های گنبد با سنگ و آجر ساخته شده، داخل حرم هشت ضلعی است و اندازه هر ضلع دو متر و 30 سانتی‌متر است. در دو طرف شرقی و غربی آن، دو محراب ساخته شده و داخل حرم به طرز بسيار جالبی كاشيكاری شده است.

در ضلع جنوب غربی گنبد بابای بزرگ، گنبد كوچكتری وجود دارد كه به نام «كال نازار» به معنی سبزه روی نازنين مشهور است كه گفته می‌شود از اصحاب و بستگان و يا خادمين بابای بزرگ بوده و از ديرباز مورد احترام زايران و مردم منطقه بوده است.

مردم منطقه و استان‌های همجوار به واسطه كرامات و معجزات بابای بزرگ به آن اعتقاد فراوانی دارند و او را مراد و تكيه‌گاه خود می‌دانند و در ناملايمات و سختی‌های روزگار به وی متوسل شده و همواره به زيارتش می‌شتابند. مردم لك زبان، اعتقاد و احترام خاص خود به اين امامزداه را كه با جان و روح آنان در هم تنيده شده، در ادبيات و اشعار لكی خود به وفور نشان داده‌اند.

در گذشته نيز باستان شناسان و شرق شناسان زيادی چون «هنری راولينسن» درسال 1836، «فريا استارك» در سال 1927، «اشتاين» درسال 1936، «اريك اشميت» در سال 1938، «مورتنسن» و بسياری ديگر از اين مقبره بازديد و درباره ساختمان آن و ارادت و اعتقادات مردم منطقه به بابای بزرگ در سفرنامه‌های خود به آن اشاره كرده‌اند كه همگی نشان از اهميت و جايگاه صاحب بقعه و بارگاه در دوره‌های مختلف تاريخ دارد.

بارگاه امامزاده ابراهيم، علاوه بر دارا بودن ويژگی‌های دينی و تاريخی به سبب قرار گرفتن در يك منطقه جنگلی و خوش آب و هوا، از جاذبه بالايی برخودار است و در صورت توجه می‌تواند به‌عنوان يكی از قطب‌های گردشگری مذهبی در استان لرستان تبديل شود.

سالانه 50 هزار نفر از استان‌های لرستان، ايلام، كرمانشاه و همدان بخصوص در فصول بهار و تابستان به زيارت بارگاه اين امام‌زاده مشرف می‌شوند.

 

 

اوقات به افق :
اذان صبح 05:11:02 طلوع آفتاب 06:40:46
اذان ظهر 13:20:30 غروب آفتاب 19:59:43
اذان مغرب 20:17:07 نیمه شب 00:40:30